In Rovaniemi gaat de zon van 6 juni tot 7 juli niet onder, in Nuorgam van 16 mei tot 29 juli. Sauna, meer en fjell in lichte nachten, en wat er is gemeten.
In Rovaniemi blijft de zon ongeveer een maand lang de hele nacht aan de hemel, van 6 juni tot 7 juli, en in Nuorgam van 16 mei tot 29 juli. Op deze pagina vindt u vier manieren om een lichte nacht door te brengen, en wat er werkelijk is gemeten over licht en slaap.
Alle vier kunt u op eigen houtje doen, zonder te boeken. Voor alle vier geldt één regel: ga niet alleen, en ga niet het water in als u alcohol hebt gedronken. De redenen staan verderop.
Sauna laat op de avond: Stookt u de sauna 's avonds op, dan is het nog licht als u naar buiten stapt. Koel af op de veranda of de steiger en drink water. Laat alcohol weg bij zowel de sauna als het zwemmen.
Zwemmen in het meer: De meren in Lapland zijn ook in de zomer koud: de gemiddelde temperatuur van het oppervlaktewater in juli was 9,6 °C in Kilpisjärvi en 15,5 °C in de beschutte baai van Nellim in het Inarimeer. Loop rustig het water in, spring er niet in, en ga pas zwemmen als er iemand aan de kant is.
Een nachtelijke tocht een fjell op: Vanaf de top van een fjell ziet u of de zon boven de horizon staat. Volgens het Fins Meteorologisch Instituut schijnt de middernachtzon in de midzomernacht op en boven de poolcirkel gemiddeld eens in de drie jaar, en eens in de drie jaar zit hij achter de wolken. Neem uw telefoon mee en vertel iemand waar u heen gaat.
Een boswandeling 's nachts: In een lichte nacht kunt u zonder hoofdlamp het bos in. Op de pagina over natuurtherapie staat een handleiding voor bosbaden: loop langzaam, gebruik uw zintuigen en ga af en toe in stilte zitten. Neem uw telefoon mee, met het geluid uit.
Licht, slaap, vitamine D en water: wat er is gemeten
Op deze pagina stond eerder dat het lichaam zich snel aan het licht aanpast en dat vitamine D 's nachts wordt aangemaakt. We vonden voor geen van beide een onderzoek, dus die beweringen zijn verwijderd. Hieronder staat wat er is gemeten, en aan het eind van elk punt wat het onderzoek niet zegt.
Licht in de avond verschuift de aanmaak van melatonine naar later
In een laboratoriumonderzoek brachten 116 gezonde mensen van 18 tot 30 jaar de 8 uur voor het slapengaan door in kamerlicht (minder dan 200 lux) of in gedimd licht (minder dan 3 lux). In kamerlicht begon de melatonineaanmaak gemiddeld 23 minuten voor het geplande slapen, in gedimd licht 1 uur en 57 minuten ervoor. De aanmaak duurde 8 uur en 45 minuten in kamerlicht en 10 uur en 17 minuten in gedimd licht.
Het licht was binnenverlichting in een laboratorium en geen daglicht van een zomernacht, en de deelnemers waren jong en gezond. De onderzoekers merken zelf op dat mensen in het dagelijks leven het licht meestal dichter bij bedtijd aan- en uitdoen dan in het experiment. Het onderzoek zegt niets over hoe een reiziger slaapt in een lichte nacht in Lapland.
In het hoge noorden varieerde de slaapduur niet met het seizoen
In Tromsø, op 69 graden noorderbreedte, lieten gegevens over 21.083 mensen van 40 jaar en ouder geen variatie in slaapduur per seizoen of maand zien, en slapeloosheid kwam het vaakst voor bij mannen in de winter, niet in de lichte zomer. Bij een groep van tien onderzoekers die in juli op Spitsbergen werden gemeten, lag het melatonineritme ongeveer 1,7 uur later dan thuis in Tsjechië, maar de gemiddelde slaapduur verschilde niet significant: 6,4 uur thuis en 6,7 uur op Spitsbergen.
De resultaten uit Tromsø zijn gebaseerd op een vragenlijst die inwoners van de stad invulden, en de onderzoekers denken dat het ruime kunstlicht in de stad de verschillen tussen de seizoenen verkleint. De metingen op Spitsbergen zijn gedaan op de 13e dag van de expeditie, dus ze zeggen niets over de eerste nachten, en de steekproef bestond uit tien mensen. We vonden geen onderzoek naar hoeveel dagen het duurt voordat de slaap van een reiziger zich aanpast aan de middernachtzon.
Vitamine D ontstaat overdag, niet in de middernachtzon
De huid maakt vitamine D aan uit de uv-B-straling van de zon als de uv-index boven 3 ligt. Volgens het Fins Meteorologisch Instituut wordt in Zuid-Finland van mei tot augustus een uv-index van 3 bereikt, en op een heldere midzomerdag kan die tot zeven uur aanhouden, van 10.00 tot 17.00 uur. De typische maximumwaarden in de zomer zijn 4–5 in Sodankylä en 5–6 in Helsinki. De laagstaande middernachtzon maakt dus geen vitamine D aan.